Counter

Liczba odwiedzin:
© Copyright 2000 FTLS (Tyndiuk Frédéric). All rights reserved.

Słowniki języka polskiego - rodzaje oraz zasady korzystania

warning: Parameter 1 to theme_field() expected to be a reference, value given in /var/www/bialystok.edu.pl/biblioteka/cms/serwis/includes/theme.inc on line 170.


scenariusz lekcji dla klas I-II szkoły ponadgimnazjalnej

Cele ogólne:

  • przypomnienie i poszerzenie wiadomości o słownikach językowych,
  • kształcenie umiejętności sprawnego posługiwania się słownikami,
  • kształtowanie szacunku dla piękna mowy ojczystej,
  • wyrobienie nawyku częstego korzystania ze słowników.

Cele szczegółowe:
Uczeń

  • umie dokonać podziału słowników,
  • zna zasady korzystania ze słowników,
  • rozróżnia znaczenie pojęć: słownik, hasło słownikowe, artykuł hasłowy, aparat pomocniczy,
  • różnicuje słowniki językowe i rzeczowe,
  • wie, jak korzystać z aparatu pomocniczego w wyszukiwaniu haseł,
  • umie dokonać wyboru właściwego słownika.

Pomoce:

  • egzemplarze różnych rodzajów słowników,
  • prezentacja multimedialna PowerPoint  Słowniki języka polskiego
  • komputer, rzutnik multimedialny, ekran
Metody:

  • pokaz z elementami pogadanki
  • ćwiczenia ( praca indywidualna)

Przebieg lekcji:

1. Podanie tematu i przedstawienie celów lekcji

  • przypomnienie wiadomości o słownikach, potrzebie i zasadach korzystania z nich

2. Prezentacja multimedialna połączona z rozmową na temat posiadanej wiedzy o zasobie języka polskiego i słownikach

  • rodzaje słowników
  • aparat pomocniczy
  • korzyści wynikające z posługiwania się słownikami

3. Ćwiczenia wykorzystujące umiejętność stosowania różnych słowników w praktyce.

  • Odpowiedz na podane pytania, korzystając z odpowiednio dobranego słownika języka polskiego (odszukaj wyróżnione w tekście pytania hasło).
  • Zapisz w zeszycie krótką notatkę z odnalezionego artykułu hasłowego (jeden do wyboru). Podaj informację, z jakiego słownika skorzystałeś.

4. Sprawdzenie i ocena poprawności wykonanych ćwiczeń
5. Podsumowanie i ewaluacja zajęć
6. Zadanie pracy domowej. Wykonaj następujące polecenia:

  • przedstaw układ treści w Słowniku poprawnej polszczyzny.
  • wymień części składowe Słownika języka polskiego.

Zestawy do ćwiczeń

Jakimi wyrazami zastąpisz w zdaniu wyraz TRWOGA?
Czy KOCIMIĘTKA jest pożywieniem dla kotów?

Czy BIAŁY KRUK to rzadki gatunek ptaka?
Czym zajmował się PŁATNERZ? Z czego zrobić KNEDLE?

Która forma jest poprawna WSKUTEK, czy NA SKUTEK?
Co to jest POCHRZYN?

Jak brzmi poprawna forma: TULIPANA, czy TULIPANU?
Czy KAPELUSZ to słowo pochodzenia obcego?

W jakich znaczeniach może wystąpić wyraz KONIK?
Jakie znaczenia ma wyraz PRÓBA?

Czy APOLOGIA to imię?
Z czego produkowane są cukierki ŚLAZOWE?

Jakimi wyrazami zastąpisz w zdaniu wyraz KOBIETA?
Czy UROCZYSKO to miejsce urocze?

Jak inaczej nazwiesz PRZECIWNIKA?
Czy kwas może być MASŁOWY, czy też MAŚLANY?

Czy NOMEN OMEN to zaklęcie?
Z jakiego języka pochodzi słowo REKORD?

Która forma jest poprawna: KARNISTER, czy KANISTER?
Czy NOTES to wyraz pochodzenia obcego?

Jak inaczej nazwiesz OSZUSTWO?
Czy kiedykolwiek zakładałeś coś A PRIORI?

Jak powiesz poprawnie: ŻUBROWY róg, czy ŻUBRZY róg?
Czy widziałeś ŻÓŁTODZIOBA?

Co to jest ŚLEMIĘ?
Jakie znaczenia ma wyraz TŁO?

Czy EFEMERYDA to księżniczka?
Jakimi wyrazami zastąpisz w zdaniu wyraz UROCZYSTY?

Jak zaakcentujesz – FILATELISTYKA, czy FILATELISTYKA?
Czy INKUNABUŁ ma coś wspólnego z Inkami?

Jak nazwiesz mieszkańca STRZELNA?
Jak zastąpisz wyraz WAŻNY?

Czy MASZTALERZ wyrabiał talerze?
Czy słowa KARALUCH i KARAKAN oznaczają to samo?

Co to jest EKSLIBRIS?
Jak nazwiesz mieszkańca miejscowości KOCK?

Z jakiego języka pochodzi słowo TORNISTER?
Czym różnią się znaczenia słów IMPUTOWAĆ i AMPUTOWAĆ?

Kto wita się okrzykiem DARZBÓR?
Na czym polega ludowy zwyczaj o nazwie MAIK?

Jaki to kotlet – kotlet SOUTE?
Jakimi wyrazami zstąpisz w zdaniu wyraz OJCZYZNA?

Czy materiał NON-IRON należy prasować?
Czy wyrażenie „KONTYNUOWAĆ dalej” jest poprawne?

Jak inaczej nazwiesz ZDRAJCĘ?
W jakich słownikach języka polskiego znajdziesz słowo NOTABENE? Podaj jego znaczenie.

Dziś jest „ósmy MARZEC”, „ósmy marca”, „ósmego marca”. Czy wszystkie te formy są poprawne?
Czy ULĘGAŁKI znajdziesz w ulu?

Jakie są polskie odpowiedniki słowa NONSENS?
MULĄTKO, MULICA, MULINA - czy wszystkie te wyrazy są związane z mułem (zwierzę)?

Jakimi wyrazami zastąpisz w zdaniu czasownik SMUCIĆ SIĘ?
Czy w wyrazie FATAMORGANA zawarte jest imię wróżki?

Czy ŁĘG to rodzaj łąki?
Czy przejawiasz cechy MĘCZYDUSZY?

„Ten MAŁŻ”, czy „ta MAŁŻA”? Która forma jest poprawna?
Od czyjego nazwiska pochodzi słowo CHULIGAN?

Jakimi wyrazami zastąpisz w zdaniu wyraz WESOŁY?
ZSZYĆ i ZESZYĆ? Czy obie formy są poprawne?

Czy KIWI może latać?
Od czego pochodzi przymiotnik w wyrażeniu „sól EMSKA”?

Czy PORUCZAĆ może tylko porucznik?
Czy cechuję Cię EMPATIA?

ZMARTWIENIE to inaczej ...?
Wsiąść „w ŁÓDŹ”, „do łodzi”, czy „na łódź”? Które formy są poprawne?

Czy ANIMOZJA to kwiat?
Czy TRUIZM to coś zatrutego?

Czy można powiedzieć, że kobieta psycholog to PSYCHOLOŻKA?
Zdałem KOLOKWIUM, czy KOLLOKWIUM? Która forma jest poprawna?

Jak inaczej określisz człowieka wrażliwego?
Czy SAGAN (duży garnek) to słowo rdzennie polskie?

NARZEKAĆ to inaczej ...?

Bibliografia

  1. Bohdziun Joanna, Iwicka - Okońska Anna, Słownik terminów z zakresu przysposobienia czytelniczego i informacyjnego, „Biblioteka w Szkole” 1991 nr 4 s. 9 -22.
  2. Brückner A., Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1970.
  3. Cienkowski W., Język dla wszystkich, Warszawa 1978, Słowniki języka polskiego i poradniki językowe, s. 339 – 355.
  4. Dąbrówka A., Geller E., Turczyn R., Słownik synonimów, Warszawa 1993, ISBN 83-900986-0-1.
  5. Jedno zdumienie dziennie [online], [Oprac.] (C) R. Antoszewski [dostęp 21 grudnia 2006], Dostępny w Internecie: http://www.antoranz.net/CURIOSA/ZBIOR3/C0307/01QZC06022_Linde.HTM
  6. Kochański W., Klebanowska B., Markowski A., O dobrej i złej polszczyźnie, Warszawa 1987, ISBN 83-2140607-6, Najważniejsze słowniki, s. 319 – 321.
  7. Nagajowa M., Słowo do słowa, Warszawa 1982, ISBN 83-02-01051-0, Cele i sposoby wyzyskiwania słowników języka polskiego, s. 55 –67.
  8. Skorupka S., Słownik frazeologiczny języka polskiego, T. 1-2, Warszawa 1977.
  9. Słownik języka polskiego, T. 1-3, Red. M. Szymczak, Warszawa 1978, ISBN 83-01-00281-6.
  10. Słownik poprawnej polszczyzny, Red. W. Doroszewski, Warszawa 1977.
  11. Słownik wyrazów bliskoznacznych, Pod red. S. Skorupki, Warszawa 1984, ISBN 83-214-0328-X.
  12. Słownik wyrazów obcych, Pod red. J. Tokarskiego, Warszawa 1980, ISBN 83-01-00521-1.

ZałącznikRozmiar
SŁOWNIKI JĘZYKA POLSKIEGO - prezentacja.ppt843 KB