Counter

Liczba odwiedzin:
© Copyright 2000 FTLS (Tyndiuk Frédéric). All rights reserved.

Kontrola zbiorów czyli skontrum

warning: Parameter 1 to theme_field() expected to be a reference, value given in /var/www/bialystok.edu.pl/biblioteka/cms/serwis/includes/theme.inc on line 170.


INFORMACJE PODSTAWOWE

Skontrum zbiorów bibliotecznych (czyli inwentaryzacja) polega na:

  • porównaniu zapisów w księgach inwentarzowych ze stanem rzeczywistym zbiorów,
  • stwierdzeniu i wyjaśnieniu różnic między zapisami ewidencyjnymi a stanem rzeczywistym zbiorów oraz ustaleniu braków względnych i bezwzględnych.

Jest to czynność żmudna ale konieczna i pożyteczna. Umożliwia bibliotekarzowi:

  • przejrzenie zbiorów i ich selekcję,
  • wycofanie książek zużytych, zniszczonych, przestarzałych, nieaktualnych,
  • stwarza okazję do odłożenia książek wymagających naprawy,
  • pozwala zorientować się na ile zbiory są narażone na ubytek z winy czytelników – czyli kradzież.

Przepisy przewidują, że skontrum przeprowadza się m.in.:

  • w bibliotekach z wolnym dostępem do półek – co najmniej raz na 5 lat,
  • w bibliotekach o innym systemie udostępniania, których zbiory nie przekraczają 100 tyś. Jednostek ewidencyjnych – co najmniej raz na 10 lat.

Ponadto skontrum przeprowadza się :

  • w przypadku zmiany na stanowisku bibliotekarza,
  • w razie wypadku losowego np. kradzieży, pożaru ...


ETAPY PRZEPROWADZANIA SKONTRUM

I.
Wydanie zarządzenia o powołaniu komisji skontrowej – dokonuje tego dyrektor szkoły, powołując co najmniej 2 osobową komisję złożoną z pracowników szkoły. Bibliotekarz powinien być obecny w toku pracy. Komisja działa na podstawie regulaminu zatwierdzonego przez dyrektora szkoły.
Istnieje kilka metod przeprowadzania skontrum, chciałabym jednak omówić najbardziej rozpowszechnioną – za pomocą arkuszy kontroli.

II.
Przed inwentaryzacją bibliotekarz przygotowuje do wglądu komisji:

  • Księgi inwentarzowe,
  • Księgi ubytków,
  • Karty czytelnika,
  • Wykazy książek w pracowniach,
  • Protokół z poprzedniej kontroli księgozbioru (szczególnie braki względne)
  • Arkusze kontroli zgodne ze stanem księgozbioru.

W księdze inwentarzowej książka spisana musi mieć naniesiony numer ubytku i powinna być wykreślona na czerwono.

III.
Arkusze kontroli podpisujemy, zaznaczamy ostatni numer z księgi inwentarzowej i przyjmujemy umowny sposób zaznaczania np.:

  • czerwonym – zaznaczamy ubytki
  • zielonym – u czytelnika
  • czarnym – pracownie
  • niebieskim – półki

IV.
Nanoszenie danych na arkusze:

  1. Najpierw nanosimy ubytki z księgi inwentarzowej. Bibliotekarz musi sprawdzić zgodność ubytków w księgach inwentarzowych i protokółach ubytków przed kontrolą.
    potem nanosimy z półek – jedna dyktuje, druga odkreśla na arkuszu
  2. Dane podajemy z książki a nie z karty książki.
  • z pracowni
  • od czytelników
  • sprawdzamy wykaz braków względnych z poprzedniego skontrum. Jeżeli książka się znalazła, to na brakach względnych z poprzedniego skontrum wykreślamy na czerwono, natomiast brakujące spisujemy po skontrum jako braki bezwzględne (umownie zaznaczamy te braki na arkuszu ołówkiem).

V.
Sprawdzamy następnie brakujące numery – szukając jeszcze raz na półkach.

VI.
Po naniesieniu danych każdy arkusz podliczamy w pionie i w poziomie. Na odwrotnej stronie każdy arkusz musi być podpisany:

  • ile zawiera pozycji: ..............
  • ubytki:                     ..............
  • czytelnik:                 .............
  • półki:                       ..............
  • pracownie:              ..............
  • braki:                      ..............
  • względne:     .............
  • bezwzględne:............

Każdy arkusz powinien być opieczętowany, zawierać datę i podpisy komisji.

Jeżeli w księdze jest pomyłka uwzględniamy ją przy liczeniu.

VII.
Wykonujemy podobne czynności w stosunku do broszur i podręczników oraz zbiorów specjalnych – jeśli prowadzone są oddzielne księgi inwentarzowe. Dane nanosimy na oddzielnych arkuszach.

VIII.
Po zakończeniu skontrum komisja sporządza:

  • protokół skontrum (wszystko w 2 egzemplarzach).
  • braki względne – takie, które stwierdzono w skontrum po raz pierwszy.
  • Braki bezwzględne – tj. braki względne powtarzające się przy kolejnym skontrum. Ich wykaz staje się dowodem ubytku i stanowi podstawę wpisu do rejestru ubytków po zatwierdzeniu przez dyrektora szkoły.

IX.
Przy kontroli księgozbioru możemy zrobić selekcję księgozbioru. Podczas nanoszenia danych na arkusze (po skreśleniu) odkładamy na bok w celu późniejszego spisania na ubytki lub np. naprawy. Robi to bibliotekarz po skończonej kontroli księgozbioru.

Dokumentacja kolejnych kontroli zbiorów (protokóły komisji, wykazy braków względnych i bezwzględnych, arkusze kontrolne) należy przechowywać w oddzielnej teczce w aktach biblioteki.


LITERATURA:

1.    Andrzejewska J.: Bibliotekarstwo szkolne: teoria i praktyka. Warszawa 1996 T.1 Organizacja biblioteki.
2.    Saniewska D.: Nowe vademecum nauczyciela bibliotekarza. Warszawa 2000
3.    Gugulska C.: Jeszcze o skontrum w bibliotece szkolnej.// Por. Bibl. 1981 nr 2 s. 54
4.    Jarosz B.: Skontrum w bibliotece szkolnej.// Por. Bibl.1981 nr 2 s. 51-52
5.    Szmyd J.: Skontrum w bibliotece.// Por. Bibl. 1990 nr 7-8 s. 40-41

Opublikowano 20 lutego 2009r.

Artykuł zamieszczono za zgodą autora, opublikowany w 2005 r.  na  portalu edukacyjnym eduForum.